Το Κέντρο Ενδομητρίωσης του ΛΕΥΚΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ/The Athens Clinic είναι το μοναδικό εξειδικευμένο Κέντρο Ενδομητρίωσης στην Ελλάδα, που διαθέτει έμπειρη, ειδικά εκπαιδευμένη και πολλαπλών ειδικοτήτων ιατρική ομάδα, όπως χειρουργοί λαπαροσκοπικής γυναικολογίας, πυελικοί γενικοί χειρουργοί, ειδικοί απεικονιστές σε θέματα ενδομητρίωσης, Ουρολόγοι, εξειδικευμένοι γυναικολόγοι στη θεραπεία της Υπογονιμότητας.

Το Kέντρο Eνδομητρίωσης αντιμετωπίζει συνολικά και αποτελεσματικά τη νόσο, προσφέροντας:

  • έγκυρη διάγνωση και αξιολόγηση σε ΜΙΑ μόνο συνεδρία
  • θεραπεία με υπερσύγχρονες τεχνικές λαπαροσκόπησης

Τι είναι η
Ενδομητρίωση

Η Ενδομητρίωση είναι μία συχνή και σε αρκετές περιπτώσεις εξαιρετικά επώδυνη πάθηση που πλήττει τις γυναίκες όλων των ηλικιών. Αν και η παρουσία της είναι έντονη λόγω του σφοδρού πόνου, δεν είναι πάντα προφανής. Τα συμπτώματά της ενδέχεται να παραπλανήσουν την ασθενή, το περιβάλλον της ακόμη και έναν όχι εξειδικευμένο ιατρό, για αυτόν τον λόγο ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών νοσούν και δεν το γνωρίζουν!

Το Κέντρο Ενδομητρίωσης απευθύνεται σε κάθε γυναίκα που λόγω της Ενδομητρίωσης:

  • η καθημερινότητα της είναι αβάσταχτη λόγω του δυνατού πόνου
  • που δεν έχει λάβει τη σωστή διάγνωση για το τι ακριβώς έχει και πώς θα το αντιμετωπίσει
  • κινδυνεύει η γονιμότητα της
  • που βιώνει την υποτροπή της νόσου κατόπιν αποτυχημένων επεμβάσεων

Συχνές Ερωτήσεις

Πρόκειται για μία βασανιστική νόσο που εμφανίζεται σε γυναίκες από την έναρξη της εμμήνου ρύσης και μπορεί να επηρεάσει τη φυσική, πνευματική, επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή, λόγω του αφόρητου πόνου τον οποίο βιώνουν και παρεμβαίνει καθοριστικά σε κάθε τους δραστηριότητα. Ένα σημαντικό ποσοστό από τις γυναίκες αυτές, πονούν ακόμη και κατά τη διάρκεια της  σεξουαλικής πράξης, ενώ παρουσιάζονται και περιπτώσεις που επηρεάζεται η γονιμότητα τους. Το παραπλανητικό ερώτημα «σε ποιο βαθμό θεωρείται ο πόνος φυσιολογικός κατά τη διάρκεια της περιόδου» έχει παγιδέψει αναρίθμητες γυναίκες και το οικογενειακό τους περιβάλλον, αμφισβητώντας τα παράπονα των ασθενών και οδηγώντας τες σε απελπισία, αφού δεν μπαίνουν στη διαδικασία αναζήτησης εξειδικευμένης ιατρικής διάγνωσης και θεραπείας!

Η Ενδομητρίωση θεωρείται μία ύπουλη ασθένεια γιατί:

  • έχει κοινωνικές και οικογενειακές προεκτάσεις, μιας και παρεμποδίζει τη φυσιολογική δραστηριότητα της ασθενούς από την καθημερινότητα της, χωρίς όμως το άμεσο περιβάλλον της να αναγνωρίζει το βαθμό της σοβαρότητας του πόνου. Ως αποτέλεσμα, την απόγνωση και την καθημερινή δυστυχία πολλών γυναικών, που υποφέρουν από αυτήν.
  • όταν δεν γίνει έγκαιρη διάγνωση και σωστή θεραπεία, με χειρουργική συνήθως παρέμβαση από εξειδικευμένο ιατρό, τότε η νόσος αναπτύσσεται με καταστροφικές συνέπειες για τη γονιμότητα και την υγεία της γυναίκας.

Παρουσιάζονται τρεις βασικές περιοχές στο σώμα μίας γυναίκας στις οποίες συναντούμε συχνότερα τις βλάβες που προκαλεί η Ενδομητρίωση: στις ωοθήκες, στην περιτοναϊκή επιφάνεια και στους ιστούς που βρίσκονται στην πύελο, αλλά και κάτω από την επιφάνεια του περιτοναίου. Σπανίως, η Ενδομητρίωση μπορεί να βρεθεί και σε όργανα μακριά από την πύελο όπως στο έντερο, στο διάφραγμα ή ακόμα και στον πνεύμονα.

Ο όρος Ενδομητρίωση αναφέρεται στην ύπαρξη κυττάρων του ενδομητρίου εκτός της μήτρας. Τέτοια κύτταρα μπορούν να παρασυρθούν με το αίμα της περιόδου και να εμφυτευθούν σε διάφορα σημεία της πυέλου. Σάλπιγγες, ωοθήκες, περιτόναιο, παχύ έντερο και ουροδόχος κύστη είναι πιθανά όργανα στόχοι. Στο σημείο που εμφυτεύεται το έκτοπο ενδομήτριο συμπεριφέρεται ακριβώς όπως μέσα στην μήτρα, δηλαδή προκαλεί μια μικρή έμμηνο ρήση. Μήνα με τον μήνα το αίμα συλλέγεται και η ποσότητα αυτή δημιουργεί κύστεις. Έτσι, προκύπτουν οι κύστες στις ωοθήκες που ονομάζονται “σοκολατοειδείς” λόγω του χρώματος που αποκτά το αίμα μετά από κάποιο διάστημα. Παρουσιάζονται όμως και άλλοι τύποι Ενδομητρίωσης, που ανευρίσκονται βαθύτερα στους ιστούς. Οι συγκεκριμένοι τύποι είναι πιο συμπαγείς και οι βλάβες που προκαλούνται ονομάζονται όζοι. Αυτός ο τύπος Ενδομητρίωσης ονομάζεται “εν τω βάθει ενδομητρίωση” και αποτελεί την πιο επώδυνη μορφή της νόσου.

Η Ενδομητρίωση δημιουργεί συχνά κύστες στις ωοθήκες, οι οποίες εντοπίζονται μέσω υπερηχογραφήματος. Μια άλλη μορφή της Ενδομητρίωσης προκαλεί βλάβες στο περιτόναιο καθώς και βαθύτερα, στους ιστούς των γεννητικών οργάνων, του εντέρου και της ουροδόχου κύστης. Η συγκεκριμένη μορφή ονομάζεται οζώδης ή διηθητική οπισθοπεριτοναϊκή ενδομητρίωση και αντιμετωπίζεται μόνο με λαπαροσκοπική επέμβαση.

Η νόσος ανακαλύφθηκε περίπου στα τέλη του 19ου αιώνα και έκτοτε αποτελεί το επίκεντρο έρευνας δεκάδων γενεών μελετητών. Μετά από 100 χρόνια έρευνας και δημοσιεύσεων, η ιατρική γνώμη καταλήγει ότι η πάθηση προκαλείται από ένα προδιαθεσικό γενετικό παράγοντα στη γυναίκα, ο οποίος μετά την εφηβεία πυροδοτεί μια σειρά από ορμονικά, ανοσολογικά και βιοχημικά γεγονότα, που έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αυτών των βλαβών. Πιθανολογείται ότι κάποιοι περιβαλλοντολογικοί λόγοι παίζουν και αυτοί καταλυτικό ρόλο και ενισχύουν τη γενετική προδιάθεση του ατόμου.

H Ενδομητρίωση αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση τόσο για τον ιατρό, όσο και για την ασθενή. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ο μέσος χρόνος διάγνωσης της νόσου μπορεί να φτάσει τα 7 έτη από την έναρξη των συμπτωμάτων. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει καθώς η Ενδομητρίωση είναι μια σύνθετη νόσος, η οποία παρουσιάζεται με ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Κάποιες φορές τα συμπτώματα αυτά είναι ήπια και κάποιες πολύ πιο έντονα. Η Ενδομητρίωση εκτός των σοβαρών προβλημάτων υγείας που προκαλεί, επηρεάζει δραματικά την ποιότητα ζωής της ασθενούς, τη συναισθηματική της ισορροπία, αλλά και τη γονιμότητα της.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την τελευταία δεκαετία έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση των κρουσμάτων της νόσου, γεγονός που οφείλεται:

  • στην προηγμένης τεχνολογίας διάγνωση, που προσφέρει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού της νόσου.
  • στην καλύτερη εκπαίδευση των ιατρών.
  • στην καθυστέρηση τεκνοποίησης της σύγχρονης γυναίκας.
  • στην παρουσία τοξινών (όπως συντηρητικά και φυτοφάρμακα) στις τροφές μας.

Η Ενδομητρίωση σε κάποιες μορφές της, όπως οι οπισθοπεριτοναϊκές μορφές, προκαλεί πόνο κατά την διάρκεια της περιόδου. Οι κύστες στις ωοθήκες και η περιτοναϊκή ενδομητρίωση προκαλούν πόνο, όταν συνοδεύονται και από διηθητικές εστίες.

Τα συμπτώματα της Ενδομητρίωσης περιλαμβάνουν:

  • Έντονη δυσμηνόρροια (πόνος περιόδου), που χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου
  • Χρόνιος πόνος χαμηλά και πίσω στη λεκάνη
  • Πόνος κατά τη διάρκεια και μετά την επαφή
  • Γαστρεντερικές ενοχλήσεις
  • Επίπονες εντερικές κινήσεις και ούρηση στην εμμηνορρυσία
  • Βαριές και μακριές εμμηνορρυσίες
  • Μικρή διαφυγή αίματος ανάμεσα στις περιόδους
  • Υπογονιμότητα
  • Γαστρεντερικά προβλήματα (όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα, μετεωρισμό /φούσκωμα, ειδικά κατά την διάρκεια της περιόδου)

Η Ενδομητρίωση παρουσιάζει πολλές διαβαθμίσεις βαρύτητας. Με τον όρο «βαρύτητα» εννοούμε το κατά πόσο εκτεταμένη είναι η Ενδομητρίωση, πόσα όργανα έχει προσβάλει, και γενικά πόσο καιρό έχει δράσει μέσα στο σώμα. Συνεπώς, η βαρύτητα συνυπολογίζεται από συνδυασμό παραγόντων. Όσο πιο διάχυτη είναι η νόσος, τόσο διευρύνεται και η έκταση, το βάθος αλλά και ο αριθμός των οργάνων που ενδέχεται να προσβάλει.

Η Ενδομητρίωση επηρεάζει τη γονιμότητα της γυναίκας, με την πρόκληση δημιουργίας συμφύσεων, οι οποίες όσο αυξάνονται, παραμορφώνουν την ανατομία και τη φυσιολογία των έσω γεννητικών οργάνων. Αν η νόσος εντοπιστεί και αντιμετωπισθεί έγκαιρα, η θεραπεία και η αποκατάσταση της λειτουργίας των οργάνων είναι ικανοποιητική. Σε περιπτώσεις όμως εντελώς αδιάγνωστες, ή ατελούς θεραπείας, που η ενδομητρίωση έχει παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε η αποκατάσταση της γονιμότητας δεν είναι πάντα εφικτή.

Στην περίπτωση της Οπισθοπεριτοναϊκής Ενδομητρίωσης, η διάγνωση διεξάγεται κλινικά, γιατί η ασθενής είναι σε θέση να περιγράψει ξεκάθαρα την περιοχή και τη συχνότητα του πόνου, συνεπώς η ψηλάφιση από τον ειδικό ιατρό μπορεί να εντοπίσει την προβληματική περιοχή. Επιπρόσθετα, ο διακολπικός/διορθικός υπέρηχος συμπληρώνουν την κλινική αξιολόγηση, ενώ σε πιο δύσκολες περιπτώσεις συνιστάται Μαγνητική Τομογραφία, πυελογραφία και βαριούχος υποκλυσμός.

Η Ενδομητρίωση δεν οφείλεται μόνο σε γενετικά, αλλά περισσότερο σε επιγενετικά αιτία τα οποία ενεργοποιούν τις έκτοπες εστίες του ενδομήτριου και προκαλούν όλες εκείνες τις βλάβες που σήμερα συνθέτουν την παθολογία της ενδομητρίωσης.

Οι συνήθεις βλάβες είναι τριών τύπων:

Α) Ωοθηκικά εμφυτεύματα έκτοπου ενδομητρίου που στον χρόνο εξελίσσονται σε κύστεις Eνδομητρίωσης.
Β) Επιφανειακές περιτοναϊκές εστίες.
Γ) Εν τω βάθει οπισθο-περιτοναϊκές εστίες που με τον χρόνο μεγαλώνουν και παραμορφώνουν την τοπική ανατομία.
Σοβαρή συνέπεια των βλαβών αυτών είναι ο εγκλωβισμός πυελικών νεύρων που προκαλούν: έντονο πόνο στην αρχή, κατά τη διάρκεια και εκτός περιόδου, κατά τη σεξουαλική επαφή, και σπανιότερα κατά την ούρηση ή την εντερική κένωση.

Στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει την πιο συχνή έκφραση της νόσου και συνήθως ανακαλύπτεται τυχαία, κατά την διάρκεια γυναικολογικού υπερηχογταφήματος στο οποίο παρατηρούνται κύστες μέσα στις ωοθήκες, (που λόγω της σύστασης του υγρού- «σοκολατοειδές») παρουσιάζουν μια ιδιάζουσα υπερηχογραφική εικόνα. Αυτές όταν ανακαλύπτονται έχουν συνήθως μέγεθος πάνω από 3, 4 εκατοστά και αφορούν συχνότερα την αριστερή ή σπανιότερα και τις δύο ωοθήκες. Χαρακτηριστικά αναφέρεται, ότι η ωοθηκική ενδομητρίωση δεν είναι επώδυνη, παρά μόνο όταν συνοδεύεται από Ενδομητρίωση σε άλλες περιοχές όπως π.χ οπισθοπεριτοναϊκή, η οποία συνοδεύεται από άλγος και λόγω θέσης και μεγέθους μπορεί να εμποδίζει τη φυσιολογική σύλληψη.

Μορφή της νόσου που ανευρίσκεται τυχαία στη διάρκεια διαγνωστικής λαπαροσκόπησης για τη διερεύνηση της υπογονιμότητας. Παρουσιάζει εικόνα καφεοειδών, κόκκινων ή ασπριδερών κηλίδων στην επιφάνεια του περιτοναίου κάτω από τις ωοθήκες, κοντά στη βάση της μήτρας ή στην πρόσθια επιφάνειά της, κοντά στην ουροδόχο κύστη. Παρόλο που δεν δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα στην κοιλιά, (όπως συμφύσεις ή ανατομικές ανωμαλίες), φαίνεται να συναντάται περισσότερο σε γυναίκες που προσπαθούν να τεκνοποιήσουν, παρά σε γυναίκες που έχουν ήδη οικογένεια. Ο μηχανισμός με τον οποίο ενοχλούν τη σύλληψη είναι άνοσο-χημικός και η γονιμότητα βελτιώνεται μετά την εξαίρεση των περιτοναϊκών βλαβών ή τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής.

Η ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της νόσου είναι η επεμβατική και διεξάγεται αποτελεσματικά μέσω της λαπαροσκοπικής τεχνικής, με άριστα χειρουργικά αποτελέσματα και γρήγορη αποκατάσταση της ασθενούς. Κατά την λαπαροσκοπική επέμβαση αφαιρείται η κύστη με τη λιγότερο δυνατή ενόχληση του υγειούς ωοθηκικού ιστού.

Πρόκειται για την πιο σοβαρή έκφραση της νόσου, καθώς δημιουργεί σοβαρές ανατομικές διαταραχές και συνοδεύεται από πόνο κατά τη διάρκεια ή και εκτός διάρκειας της περιόδου. Ευτυχώς στη χώρα μας αποτελεί την πιο σπάνια μορφή ενδομητρίωσης σε σχέση με τις βορειότερες ευρωπαϊκές χώρες, που φαίνεται να πλήττονται πιο συχνά.

Γυναίκες με οπισθο-περιτοναϊκή ή εν τω βάθει, ή οζώδη Ενδομητρίωση, πονάνε όχι μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου, αλλά και κατά τη διάρκεια σεξουαλικών επαφών, εντερικών κενώσεων, ούρησης, ακόμα και κατά τη διάρκεια της μέρας. Αυτή η μορφή Ενδομητρίωσης δημιουργεί όζους, δηλαδή τοπικές διογκώσεις, οι οποίες εστιάζουν σε περιοχές όπως οι σύνδεσμοι της μήτρας που είναι στη βάση του οργάνου πίσω από το περιτοναϊκό κάλυμμα και είναι πλούσιοι σε νευρικά πλέγματα. Αυτά τα ογκίδια με την πάροδο του χρόνου παραμορφώνουν και παγιδεύουν ιστούς, αλλάζουν την τοπική ανατομία και προκαλούν στερεές και συμπαγείς συμφύσεις. Με τον όρο σύμφυση εννοούμε τη συμπλησίαση και συνένωση οργάνων που υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι ελεύθερα. Οι ενδομητριωτικές συμφύσεις παρενοχλούν τη λειτουργία του παγιδευμένου οργάνου και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν συμπτώματα όπως πόνο, υπογονιμότητα, κλπ.

Η οπισθο-περιτοναϊκή Ενδομητρίωση, όταν συναντάται, μπορεί να συνοδεύεται και από ωοθηκική ή και περιτοναϊκή Ενδομητρίωση. Αυτό το σύμπλεγμα δημιουργεί μια εικόνα γενικευμένης πυελικής Ενδομητρίωσης, η οποία είναι από τις βαρύτερες μορφές και αποτελεί τη βασικότερη αιτία πόνου και υπογονιμότητας .

Η υπογονιμότητα αποτελεί ένα ακόμη συνεπακόλουθο της Ενδομητρίωσης. Οι συχνές πυελικές φλεγμονές και ωοθηκικές κύστες λόγω της δραστηριότητας της νόσου ενοχοποιούνται για τυχόν δυσκολία τεκνοποίησης. Κρίνεται όμως απαραίτητο να ληφθούν υπόψιν τα ακόλουθα:

  • Η σοβαρότητα των βλαβών και η μονιμότητά τους.
  • Που εντοπίζονται.
  • Πόσο επηρεάζουν τη φυσιολογική σύλληψη.
  • Ο ενδεχόμενος κίνδυνος υπερδιάγνωσης της Ενδομητρίωσης, που στην πραγματικότητα δεν νοσούν και λανθασμένα έχουν υποβληθεί σε ανώφελα χειρουργεία, με συνέπειες στον οργανισμό της γυναίκας!

Η περιτοναϊκή και η οπισθοπεριτοναϊκή Eνδομητρίωση δεν φαίνεται να συσχετίζονται με κακοήθεια. Αντίθετα, η ωοθηκική Ενδομητρίωση, αν και σπάνια, έχει συσχετιστεί με κακοήθη εξαλλαγή στο εσωτερικό της κύστης. Ενδομητριώματα, τα οποία αναπτύσσονται γρήγορα και έχουν συμπαγή στοιχεία στο εσωτερικό της κύστης, πρέπει να αξιολογούνται με Μαγνητική Τομογραφία και να αντιμετωπίζονται άμεσα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η λαπαροσκοπική προσπέλαση είναι εφικτή.

Η Λαπαροσκοπική τεχνική θεωρείται η ενδεδειγμένη χειρουργική μέθοδος για όλες τις μορφές της νόσου, με άριστα χειρουργικά αποτελέσματα και γρήγορη ανάρρωση της ασθενούς. Στο σημείο αυτό, αξίζει να τονίσουμε ότι η πρώτη επέμβαση είναι εξαιρετικά σημαντική και επιβάλλεται να διεξάγεται με απόλυτη ακρίβεια και φροντίδα, από εξειδικευμένους στο αντικείμενο ιατρούς, που γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες της κάθε περίπτωσης και σε εξειδικευμένες μονάδες υψηλού τεχνολογικού εξοπλισμού, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η επιτυχία και η ασφάλεια της επέμβασης, αλλά και να εξαλείψει την πιθανότητα επανάληψής της. Οι επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις φθείρουν τη γονιμότητα των ωοθηκών και επαυξάνουν τον χειρουργικό κίνδυνο.

Τα φάρμακα δεν αποτελούν την πλήρη θεραπεία, καθυστερούν την πρόοδο αλλά δεν θεραπεύουν πλήρως τη νόσο. Τα συμπτώματα στην περίοδο ή στην σεξουαλική επαφή μειώνονται κατά τη διάρκεια της χορηγίας των φαρμάκων, όμως τείνουν να επιστρέφουν σε 2 έως 3 μήνες μετά τη διακοπή τους.

Υπεύθυνος ειδικός ιατρός

Γιώργος Πιστοφίδης
MB.BS. FRCOG
Διευθυντής Τμήματος Γυναικολογικής
Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής & Κέντρου Ενδομητρίωσης

επιστημονική ομάδα
γυναικολόγοι – χειρουργοί

Παναγιώτης Μπαλινάκος
Ιωάννης Κουτσούκος
Νικόλαος Μπάρδης
Στυλιανός Κογεώργος
Αλέξανδρος Λαζαρίδης